De baksteenoven in Nathokeywala

MARTIN GAUS: “Alsof er een engel was neergestreken op deze baksteenoven”.

Er zijn honderden baksteenovens in de omgeving van Lahore, Pakistan. Tientallen worden al bezocht door de mobiele teams van Brooke, maar de meerderheid nog niet. In de documentaire over Brooke-Lahore, die op 26 april 2008 wordt uitgezonden op Nederland1 bij de TROS, is te zien hoe dierenarts Dr. Rauf een baksteenoven bezoekt waar Brooke nog nooit is geweest, in Nathokeywala, even buiten Lahore. Martin Gaus was getuige van dit moment. Dit is zijn verhaal.

De leefomstandigheden in Nederland zijn niet te vergelijken met die van de arbeiders in de baksteenovens. Als het bij ons 35 graden is, zitten we puffend thuis, sommigen in de koelte van een airconditioner. Op de grote ovens waar de stenen worden gebakken, moeten mensen werken in temperaturen tot 55 graden! De arbeiders die daar werken kunnen geen schoenen dragen, omdat de zolen zouden smelten; zij dragen kleppers met dikke houten zolen. In de bloedhitte. De hele dag door. Zonder rust. Jong en oud. Mannen en vrouwen. In dit soort omstandigheden kan ik me voorstellen dat je niet bezig bent met je dier, maar uitsluitend met overleven.

Voor de paarden, ezels en muilezels in de baksteenovens is het leven miserabel. Dieren hebben emoties, dieren voelen pijn, dieren en vooral paarden hebben een natuurlijke neiging om te vluchten. In een baksteenoven kunnen ze geen kant op. Dat is hun lot, dat ze door toedoen van de mens lijdzaam moeten ondergaan. Maar hoe zwaar de arbeiders het ook hebben, ze zullen toch moeten begrijpen dat ook hun dieren zullen moeten overleven; dat die levende machine die naast je loopt moet worden onderhouden. Je ziet kleine kinderen zwoegen, samen met die ezels en paarden. Ze zijn allebei beklagenswaardig. Maar kinderen, hoe klein ze ook zijn, kunnen voor zichzelf opkomen. Ze zijn onderdeel van een groep; ze horen ergens bij. In zo’n baksteenoven valt op dat de ezels en paarden nergens bij horen. Niemand bekommert zich om hen. Ze zijn er gewoon.

Als je met zo veel ellende en dierenleed wordt geconfronteerd, dan is het heel bijzonder om zo’n plaatselijke Brooke-dierenarts bezig te zien en te merken dat hij in staat is om die eigenaren bij te brengen dat een dier veel meer is dan een rammelende fiets.

Toen we bij de Nathokeywala baksteenoven aankwamen, maakte Dr. Rauf razendsnel een inschatting van de toestand van de dieren. Wat er toen gebeurde, zal ik nooit vergeten. De tranen sprongen Dr. Rauf in de ogen. Dr. Rauf is al tientallen jaren dierenarts, werkt 11 jaar voor Brooke, en geeft dagelijks voorlichting omtrent het welzijn van dieren. Als zò’n man dan zo ontzet is, dan weet je dat het goed mis is.

Ik voelde de tweestrijd in Dr. Rauf: aan de ene kant schaamte dat dieren in zijn land zo moeten lijden, maar aan de andere kant respect en invoelingsvermogen voor de straatarme arbeiders. Maar boven alles voelde ik Rauf’s intense medelijden met die arme paarden en ezels, zijn vastberadenheid om de dieren te helpen en zijn vertrouwen dat het uiteindelijk goed zou komen.
Het viel me op dat Dr. Rauf bij de plaatselijke bevolking, zélfs bij zo’n eerste contact, geen weerstand opwekte, terwijl sommige mensen waarschijnlijk nog nooit een dierenarts hadden gezien! Rauf kreeg onmiddellijk het vertrouwen, en alle medewerking van de diereigenaren. Een bewijs dat die arbeiders, waaronder hele jonge jongens die emotieloos met hun dieren omgaan op de een of andere manier toch begrijpen dat er iets niet klopt. Dat natuurlijke gevoel van respect voor dieren, dat is weggevaagd door de omstandigheden waarin die mensen leven, wordt door zo’n dierenarts weer naar boven gebracht. Het proces van bewustwording. Je ziet het gewoon gebeuren.

Ook de paarden en ezels reageren op Dr. Rauf. De doffe blik die in de ogen van de dieren leek te verdwijnen. Het leek of iedereen, zowel mens als dier, zich even veilig waande bij die man in de witte jas, die geen verwijten maakt maar rustig zijn werk deed. Het enige spoor van verwijt was te vinden in de tranen van dr. Rauf.

In een andere baksteenoven, waar Brooke nu ongeveer 8 maanden komt, was de situatie compleet anders. Daar was de conditie van de paarden en ezels met sprongen vooruit gegaan. De wonden waren geheeld; littekens waren de enige getuigen van de ontberingen die de dieren hadden ondergaan. De dieren stonden er verzorgd bij, en er waren afdakjes voor schaduw en waterplaatsen. Eigenaren lieten trots hun gezonde dier zien. De dieren waren niet apathisch, niet lijdzaam. Het was alsof er een engel was neergestreken op deze baksteenoven, op deze bevolkingsgroep, op dit dorp.

Dat is het resultaat van de investeringen van de Brooke-dierenartsen. Ik vond het een wonderbaarlijke ervaring om te zien dat mensen in zo’n korte tijd de leefomstandigheden van dieren kunnen veranderen. Zelfs kinderen, die erg wreed tegen dieren kunnen zijn, gaan dankzij de dierenartsen heel anders om met de dieren. Deze verandering is zo ingrijpend dat het bijna wonderbaarlijk is. Ik stel me zo’n verandering voor in Nederland:  dat binnen 8 maanden alleen nog maar scharrelvlees wordt verkocht!

Die dieren en hun eigenaren hebben onze hulp hard nodig. Wij denken misschien dat we maar weinig kunnen doen, dat het dweilen is met de kraan open, dat we maar een graankorreltje bijdragen aan het werk van de Brooke-dierenartsen. Maar die dierenartsen ervaren het heel anders. Zij zien onze steun als een hele grote zak haver voor elk lijdend paard en ezeltje dat ze behandelen.

Onmiddellijk na Dr. Rauf’s eerste bezoek is besloten om deze baksteenoven toe te voegen aan de lijst van vaste bezoekplaatsen van Brooke-Lahore. Dr. Rauf bezoekt de Nathokeywala baksteenoven nu wekelijks.